W maju kwitnie konwalia; leśna jest pod ochroną, ale z powodzeniem można ją uprawiać także w ogrodzie. Stanowi cenny dodatek do małych imieninowych bukiecików i wiązanek ślubnych. Lato to okres „wysypu” kwiatów w naszych ogródkach. Kwitną byliny, jak również rośliny roczne i dwuletnie. Efektownie w wazonach prezentują się ostróżki, lilie, mieczyki, astry, róże. W tym czasie w lesie zbieramy macierzankę i żarnowiec. Zasuszona macierzanka umieszczona w małym koszyczku, zestawiona np. z zasuszoną celozją, będzie zdobiła mieszkanie całą zimę. Żarnowiec także bardzo łatwo zasuszyć. Używa się go potem w kompozycjach zimowych. W lesie zbiera się nawłoć i kawałki kory z hubą. Zerwane na leśnych polanach wrzosy zachowują barwę i kształt przez całą zimę. Jesienią wnętrza naszych domów zdobią byliny — astry i chryzantemy. Kwitną także dzielżany, rudbekie, zimowity.. Te ostatnie nadają się na niewielkie bukiety imieninowe i wiązanki ślubne.

W zimie byliny ogrodowe „śpią”, ale można wydobyć spod śniegu kwitnący ciemiernik i udekorować nim świąteczny stół. Do stroików świątecznych przydadzą się przyniesione z lasu gałązki jodły, jałowca i jemioły. Uzupełnieniem zimowej kompozycji mogą być szyszki sosny, owoce jarzębiny, pędy modrzewia czy olchy z małymi szyszeczkami, a także gałązki różnych drzew pokryte srebrzystymi porostami.

Aby kwiaty były prawdziwą ozdobą naszego domu, trzeba je w odpowiedni sposób ułożyć — stworzyć z nich kompozycję. Japończycy uważają, że kwiaty zaczynają żyć właściwie dopiero wówczas, gdy skomponuje się je w pewną całość, czyli ułoży w odpowiednim pojemniku i nada formę, jakiej nie miały rosnąc w ogrodzie. Sposób ułożenia kwiatów narzuca nam w pewnym stopniu materiał, jakim dysponujemy. Inaczej ułożymy kompozycję z drobnych niezapominajek, które są efektowne w masie, a inaczej z lilii, gdzie dekoracją może być pojedynczy kwiat. O charakterze kompozycji decyduje też jej przeznaczenie. Inny kształt ma układ przewidziany do dekoracji stołu, inny wiązanka ślubna, a jeszcze inny imieninowa.

Kompozycja zdobiąca wnętrze mieszkania czy wiązanka imieninowa nie muszą być imponujących rozmiarów. Czasem wystarczy parę małych kwiatów uzupełnić kilkoma listkami, by — wykorzystując ciekawą linię roślin, ich barwę, a niekiedy też światło i cień wokół nich — nadać układowi pewien wyraz. Elementami kompozycji są linie, plamy barwne, światło i cień, a także płaszczyzny i bryły. Różnorodność linii łączy się z charakterem wzrostu roślin. Jedne rosną pionowo do góry, jak np. tulipany, inne odchylają się łukowato od pionu, jak np. nawłoć, jeszcze inne zwisają (złotokap) lub prowadzą swe pędy poziomo, jak irga pozioma. Wyrażają więc pewien „ruch”, który można wykorzystać w kompozycji.

Linie decydują o wyrazie układu kwiatowego. Jeśli twórca kompozycji pragnie, by jego dzieło było pełne siły, wybiera proste linie. Prosta linia bowiem wyraża męskość i siłę. Jeśli natomiast chce wyrazić łagodność i radość, stosuje linie krzywe. W klasycznej ikebanie , poprzez odpowiedni dobór linii, można wyrazie swe najgłębsze uczucia, gdyż każda linia symbolizuj« coś innego. Poziome i pionowe linie proste wyrażają stabilność, ukośne — silę i ruch. Linie krzywe, jeśli są wygięte, faliste, wyrażają wolność, giętkość jeśli zaś są zamkniętymi kolami lut półkolami — pewność, opanowanie szczerość. W liniach krzywych nie zamkniętych leży nieograniczona zmienność. Przykłady zastosowania różnych linii przedstawiono na rysunkach od 2 do 6. Linie przebiegające blisko siebie ograniczają płaszczyzny, które stają si^ elementami kompozycji. Większość roślin, ze względu na swą budowę stanowi element kompozycji w postać bryły, zwłaszcza rośliny okazałych kształtów, wyraziste, o dużych kwiatach lub kwiatostanach, np. lilia, piwonia czosnek ozdobny. Takie kwiaty muszą mieć wokół siebie dużo przestrzeni Tworząc kompozycję, wybiera się pojedyncze okazy lub ich niewielką liczbę. Całość układu uzupełnia się kilkoma liśćmi, które stanowią tło podkreślające barwę kwiatów.

Plamy barwne to kolejny element kompozycji. Barwa rzuca się w oczy pierwsza i silnie oddziałuje na nasze zmysły. Podkreśla bowiem inne elementy kompozycji, a jednocześnie wpływa na nastrój patrzącego i jego samopoczucie. Barwy w kompozycji powinny być tak dobrane, by tworzyły jak najdalej idącą harmonię. Można ją osiągnąć poprzez umiejętne połączenie barw tęczy zestawionych w tzw. kole barw. Dobiera się barwy przeciwstawne — naprzeciwległe (zestaw dwubarwny) lub w układzie trójkąta (zestaw trójbarwny). Przykładem doboru dwu barw naprzeciwległych może być zestawienie kwiatów tulipana odmiany Blue Parrot, o barwie fioletowej, z żółtymi kwiatami kaczeńca. Można łączyć ze sobą trzy barwy usytuowane w kole barw dużych lub niewielkich, ale jednakowych odległościach od siebie. Przykładem zestawu trójbarwnego znacznie oddalonych od siebie barw jest połączenie żywo czerwonego kuklika z błękitnymi niezapominajkami na tle żółtozielonych liści paproci. Przykładem zestawienia trzech barw leżących w kole w niewielkich odstępach od siebie są: żółta z lekkim odcieniem pomarańczowym, czerwona i purpurowofioletowa — barwy różnych odmian suchołusek lub róż.

Jeżeli chcemy uzyskać kompozycję spokojną, łączymy barwy leżące w kole obok siebie lub w niewielkich od siebie odległościach, np. lila, czerwonolila, czerwona. W celu uzyskania lepszego efektu można te barwy rozdzielić neutralną bielą, czernią lub szarością. Harmonijną, spokojną kompozycję stanowi zestawienie kwiatów tej samej barwy, tylko o różnym stopniu natężenia, np. białoróżowe, czerwonobordowe i bordowe róże. Poszczególne barwy bardzo różnie oddziałują na nasze zmysły. Jedne odbieramy jako tzw. barwy ciepłe, inne jako zimne. Ciepłe barwy w „kole barw” usytuowane są po obu stronach barwy pomarańczowej. Są to: czerwonopurpurowa, czerwona, pomarańczowa, pomarańczowożółta, żółta, żółtozielona. Zimne skupiają się wokół barwy niebieskiej. Do zimnych zaliczamy: niebieskozieloną, niebieską, niebieskofioletową. Purpura i większość odcieni zielonego należą do barw pośrednich.

„Temperaturę barw” można w pewnym stopniu regulować. Na przykład zielony liść na niebieskim tle od niego zimniejszym, odbieramy jako żółtozielony — ciepły. Ten sam liść na tle od niego cieplejszym —1 żółtozielonym wydaje się niebieskozielony – zimny. Sąsiedztwo barw decyduje także c odbiorze ich jasności, czystości i intensywności. Ta sama barwa na tle jasnym wydaje się ciemniejsza, a na tle czarnym —- żywsza, jaśniejsza. Jasne barwy odbierane są z reguły jako ciepłe, lekkie, przyjazne, delikatne, podczas gdy ciemne są chłodne, ciężkie, czasem odpychające. Jasne plamy barwne należy w kompozycjach umieszczać wyżej, ponad ciemnymi.

Dzięki barwom można w pożądany sposób organizować przestrzeń. Barwy jasne i żywe niejako zbliżają się do patrzącego, pierwsze rzucają się w oczy. Barwy ciemne „cofają się”, oddalają od nas. Właściwe użycie barwnych plam w kompozycji umożliwia wyrażenie pewnych myśli przez układającego i wywołanie nastroju u odbiorcy, gdyż każda barwa inaczej oddziałuje na naszą psychikę. Stwierdzono, że biel w dużych powierzchniach jest męcząca i irytująca, ale w małych powierzchniach, np. białe kwiatki rogownicy czy stokrotek w niewielkim wazoniku, sprawia wrażenie czystości, świeżości. Białe tło, podobnie jak czarne, podkreśla inne barwy. Żółta barwa jest jasna, ciepła, ożywia i nastraja nas wesoło.

Pomarańczowa wywołuje nastrój optymistyczny, jest ciepła, przyjazna. Czerwona jest ciepła, aktywna, silnie oddziałuje na nasze zmysły, ekscytuje, ale w nadmiarze męczy. Zielona jest łagodna, działa uspokajająco. Niebieska jest zimna, szlachetna i sprawia wrażenie czegoś nieuchwytnego. Purpurowa jest elegancka, szlachetna. Szara jest spokojna i podkreśla inne barwy.

Czarna jest ciężka, ponura, ale jednocześnie majestatyczna. Wprawdzie poszczególni ludzie odbierają różnie tę samą barwę, jednak ogólnie barwy zimne oddziałują przygnębiająco. Kiedy ta tendencja staje się zbyt mocna, prowadzi do zniechęcenia. Ciepłe barwy nastrajają nas wesoło i niejako zmuszają do czynu. Przesadne ich zastosowanie czyni nas jednak niespokojnymi i zbyt podnieconymi. Odruchowo szukamy równowagi między przytłaczającymi zimnymi barwami a zachęcającymi do życia barwami ciepłymi. Najlepsze jest połączenie ze sobą barw zimnych i ciepłych.

Przedstawione wyżej zasady łączenia barw dotyczą nie tylko odpowiedniego doboru barwnych kwiatów i liści stosowanych w kompozycji, ale także wazonów i mebli oraz ścian, dywanów i zasłon, które będą stanowić tło dla naszego dzieła. Kolejnym elementem kompozycji jest światło i cień. Barwy kwiatów oświetlonych wydają się jaśniejsze i intensywniejsze w odróżnieniu od kwiatów pozostających w cieniu. Światło i cień tworzą głębię kompozycji. Promienie świetlne rozjaśniając kwiaty i liście użyte w układzie, wydobywają je, jakby wysuwają do przodu, powodując jednocześnie powstawanie cienia wokół nich. Potęguje się wtedy siła wyrazu barw, a często ulega zmianie kształt całej kompozycji. Umiejętne operowanie światłem pozwala osiągnąć pożądane kontrasty i zwiększyć walory dekoracyjne kompozycji. Należy przy tym pamiętać, że barwy kwiatów będą się zmieniać zależnie od barwy światła. Korzystne efekty daje ukierunkowane światło silnej żarówki.

Układając kompozycję, musimy także zachować odpowiednie proporcje między kwiatami, gałązkami i wazonem. Dobrze wyważona proporcja czyni układ estetycznym. Najbardziej harmonijna jest kompozycja oparta o zasadę „złotego podziału odcinka”, ustalonego wprawdzie dla ludzkiego ciała, ale mającego zastosowanie także, w bukieciarstwie. „Złoty podział” Jest to podzielenie odcinka (a) na dwa odcinki (b i c) w taki sposób, aby stosunek odcinka mniejszego (b) do większego (c) równaj się stosunkowi odcinka większego (c) do całego odcinka (a), czyli b:c —c:a. Na przykład: gdy a —5, wówczas b = 2, c=3; gdy a = 8, wówczas b = 3, c = 5; gdy a =13, wówczas b = 5, ‘c = 8. W praktyce, oznacza to, że jeżeli wysokość całej kompozycji (a), wraz z wazonem, podzielimy na 8 części, na kwiaty przypadnie 5 części, a na wazon — 3 części. Należy pamiętać, że zasadę tę stosuje się także do kwiatów ustawionych w płaszczyźnie poziomej lub ukośnej. Zachowanie odpowiednich proporcji jest istotne nie tylko przy układaniu kwiatów w wazonie, ale także przy różnego rodzaju wiązankach. Wyczuwanie właściwych proporcji zależy od wprawy dekorującego.

Następną zasadą, którą trzeba się kierować tworząc układanki roślinne, jest zasada przeciwieństw, czyli kontrastów. Odpowiednio stworzone kontrasty uaktywniają kompozycję, wzmacniają siłę wyrazu poszczególnych elementów układu: linii, brył, barwnych plam. Jeśli są mocne, zmuszają do zatrzymania wzroku na punkcie, który chcemy podkreślić. W ten sposób możemy wyeksponować motyw główny w kompozycji — punkt (kwiat, gałązka, liść), który jest najważniejszy i może się wyróżniać wielkością (duży kwiat piwonii otoczony drobnymi kwiatuszkami rozchodnika sześciorzędowego), kształtem (okrągły kształt kwiatostanu czosnku ozdobnego w zestawieniu z kanciastą formą trwałego elementu w postaci obciosanego kawałka drewna lub szkła), kierunkiem (pionowo wznoszące się kwiaty narcyza obok płożących ^ się pędów tojeści rozesłanej), barwą (czerwony mak wschodni obok niebieskiego kosaćca bródkowego i żółtego pełnika). Motyw główny może być usytuowany w centrum układu (mamy wtedy kompozycję symetryczną) lub może się znajdować w dowolnym jego punkcie. Jeżeli będzie odpowiednio zaakcentowany, zawsze skupi uwagę, nawet gdy umiejscowimy go tuż nad wylotem naczynia. Swobodne, a jednocześnie zwarte są układy, w których usytuowanie motywu głównego wyznacza zasada „złotego podziału odcinka”. Są to kompozycje asymetryczne, żywe, interesujące. Wy-mowę motywu głównego można wzmocnić motywami dodatkowymi, które mogą stanowić tło dla motywu głównego lub go równoważyć.

Zasada stanu równowagi jest następną zasadą układania kwiatów. Poszczególne elementy układu różnie oddziałują na patrzącego. Jedne odbierane są jako „lekkie”, inne — „ciężkie” sprawiają wrażenie jakby miały kompozycję przewrócić. Dlatego, tworząc kompozycję, powinno się dążyć do uzyskania stanu optycznej równowagi. Pojedyncze, duże elementy powinny być zrównoważone większą liczbą małych form, jeśli znajdują się w jednakowej odległości od punktu środkowego założonej osi symetrii. W myśl zasady równowagi jeden duży element musi być położony bliżej punktu środkowego osi symetrii niż element mały.

Naczynia muszą być dopasowane do materiału roślinnego wielkością, kształtem i barwą. Pojemnik nie może konkurować z kompozycją, a jedynie podkreślać jej kształt i potęgować siłę wyrazu. Do układania kompozycji nadają się pojemniki z bardzo różnych materiałów. Mogą to być naczynia ceramiczne, do których należą: barwne, nie- glazurowane pojemniki gliniane; białe pokryte przezroczystą glazurą pojemniki fajansowe; białe lub barwne, pozbawione glazury, szorstkie wazony kamionkowe oraz białe, nieprzeźroczyste, gładkie naczynia porcelanowe.

Bardzo przydatne są naczynia szklane. Mogą to być wazony ze zwykłego, przezroczystego lub barwionego szkła lub z pięknie szlifowanego kryształu. Najbardziej pożądane są naczynia o gładkiej powierzchni pozbawione ornamentu. Wyjątkowo ciekawe są naczynia me-talowe. Wszelkiego rodzaju żelazne, miedziane, mosiężne czy cynowe misy, dzbany i garnki mogą znacznie podnieść walory dekoracyjne kompozycji. Bardzo cenione w sztuce układania kwiatów są pojemniki drewniane. Różnego rodzaju talerze, koszyczki, fragmenty wydrążonego pnia, beczułki, kawałki korzenia lub konaru znakomicie nadają się do układania kompozycji, zwłaszcza z kwiatów suchych. Na uwagę zasługują także rurki bambusowe, w których można układać kompozycje piętrowe lub pojedyncze, dające się łatwo zawiesić na ścianie.

W powszechnym użyciu są także różnego rodzaju naczynia z tworzyw sztucznych. Jeżeli wykonane są one z dobrego materiału i mają ładne barwy, mogą się przydać. Można na przykład użyć ich jako pojemników zawieszanych. Interesująco prezentuje się kom-pozycja ułożona w naczyniu o kulistym lub półksiężycowatym kształcie, zawieszonym na ścianie. Pięknie wyglądają naczynia z laki, zwłaszcza te barwione na czarno lub brązowo ze złotym lub srebrnym połyskiem, są one jednak bardzo drogie. Między użytym w kompozycji materiałem roślinnym a pojemnikiem istnieje ścisła współzależność. Z jednej strony rodzaj kwiatów warunkuje użycie odpowiedniego wazonu, który będzie odpowiadał kształtom roślin i ich charakterowi wzrostu, z drugiej zaś rodzaj naczynia decyduje o doborze kwiatów i sposobie ich ułożenia. Istotne znaczenie ma wielkość pojemnika. Oczywiście, drobnych kwiatów fiołka pachnącego nie wstawimy do dużego wazonu, a ciężkich kwiatostanów ostróżki ogrodowej do małego wazonika. Ponieważ wazon stanowi nierozerwalną część kompozycji, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji z kwiatami (patrz rozdział „Ogólne zasady kompozycji”). Kształt wazonu także rzutuje na sposób ułożenia kwiatów. Na przykład smukłe wazony nadają się do kwiatów o prostych, mocnych łodygach, skierowanych ku górze. Wazony o falistych zarysach są odpowiednie do kwiatów o wiotkich, giętkich łodygach. W wazonach kulistych najlepiej wyglądają kwiaty ciężkie o kulistym zarysie i zwisające, wygięte koliście gałęzie. Kształty naczyń mogą być najprzeróżniejsze: od zwykłych bardzo prostych walcowatych do bardzo wyszukanych, czasem wręcz dziwnych.

W tradycyjnej japońskiej sztuce układania kwiatów1 pod naczyniami zazwyczaj umieszcza się tzw. podstawę. Jest ona częścią kompozycji, czyni ją statyczną, a przy tym podkreśla walory dekoracyjne układu. Podstawy mogą mieć kształt prostokątnej tacy (w domu można użyć zwykłej deseczki) lub mogą być ozdobne: powyginane, rzeźbione i wielopiętrowe. Barwa wazonu nie może konkurować z barwą materiału roślinnego. Pożądane są nie rzucające się w oczy, dyskretne barwy naczyń, w których można układać kompozycje z różnych kwiatów. Warto przy tym przypomnieć, że kolory biały, szary i czarny mają właściwość podkreślania innych barw.

Kwiaty można układać bez wzorowania się na ikebanie czy bukietach europejskich, chociaż trudno powiedzieć, czy nasze bukiety — wykonane z zachowaniem ogólnych zasad kompozycji — nie zmieszczą się w Jiyubanie, czyli ikebanie nowoczesnej. Należy przede wszystkim pamiętać o proporcji i równowadze kompozycji, by opierając się na własnej intuicji stworzyć bukiet, który zadowoli nasze poczucie estetyki. W układaniu wszelkich kompozycji pomocny nam będzie kenzan, który można kupić w kwiaciarni. Wszystkie sposoby umocowywania kwiatów w wazonie podano w rozdziale „Przybory i materiały” oraz „Kompozycje tworzone w oparciu o japońską sztukę układania kwiatów”. Ponieważ sposoby te są proste, zastosować je można w każdym domu. Jeśli jednak mamy z tym trudności, można wazon wypełnić połamanymi gałązkami iglaków, wsypać na dno. trochę piasku lub drobnych kamyków.

Układając bukiet w dużym wazonie o szerokim wylocie, można do środka wstawić wysokie, wąskie naczynie. Jest to uzasadnione, gdy dysponujemy niewielką liczbą okazałych, ciężkich kwiatów, np. słoneczników. Wąskie naczynie wewnątrz wazonu- nada kwiatom stabilność. Będzie wtedy łatwo uzupełnić bukiet delikatniejszymi, lżejszymi roślinami. Zbyt krótkie łodygi kwiatów można przedłużyć zdrewniałymi pędami, np. róż czy lilaków. Niezbędny jest do tego drut, zawsze przydatny przy układaniu kompozycji.

Niżej przedstawiono kilka kompozycji ułożonych w różnych naczyniach. Na przykład w starym czajniku pięknie wygląda kompozycja z lilii, złocienia różowego, róż i liści liliowców. W dzbanuszku można ułożyć kulisty bukiecik z różnobarwnych cynii lub stokrotek. Okrągłe układy są proste do wykonania. Małe kwiaty umieszcza się ściśle obok siebie, główka przy główce; między większymi należy zostawić pewną przestrzeń. Jeżeli powierzchnia bukietu jest zbyt zwarta, można ją rozluźnić dodając delikatne w linii pędy gipsówki lub nachyłka okółkowego. Bukiet w zarysie okrągły można też ułożyć całkiem luźno, równomiernie rozkładając kwiaty, np. tulipany, we wszystkich kierunkach i wysuwając ponad nie gałązki, np. migdałowca. W dużym wazonie w kształcie kolby dekoracyjnie wyglądają pustynniki połączone z ostróżkami i różami ułożone w bukiet o owalnym zarysie.

Efektowny bukiet, trójkątny w zarysie, łatwo jest wykonać z kwiatków zebranych w długie kwiatostany, np. ostróżek, łubinów czy mieczyków, po-łączonych z różami, daliami i liśćmi paproci, w kubkowatym naczyniu. Pięknie wygląda taka kompozycja z kwiatów lilii uzupełnionych tawułą, w płaskim naczyniu. Trójkąt o bardzo szerokiej podstawie uzyskamy stosując kwiaty o sztywnych, prostych liniach pędów. Kwiaty o powyginanych łodygach, np. lwia paszcza, dadzą się ułożyć w kompozycję o kształcie kropli, w niskim pękatym naczyniu. Do ozdoby stołu nadają się bardzo efektowne kompozycje w kieliszkach. Ponieważ nie mogą być zbyt wysokie, rozbudowuje się je ku dołowi, dając sporo elementów zwisających. Bezpośrednio na obrusie, obok bukieciku w kieliszku, można dodatkowo położyć maleńkie, płaskie wiązanki. Przygotowując dekorację, która będzie umilać nam posiłek, trzeba wybierać kwiaty o niezbyt intensywnym zapachu, by nie konkurował on z zapachem potraw.

Ponieważ element shin jest najważniejszy w kompozycji, należy tu zastosować odpowiednią, pełną siły gałązkę, np. kwitnącej jabłoni. Wysokość tej linii powinna wynosić 1,5 wysokości naczynia plus jego szerokość. Wysokość linii soe ponad wazonem powinna równać się 3/4 linii shin. Linia tai utrzymuje równowagę całej kompozycji. Jej długość wynosi połowę wysokości gałązki shin. Należy podkreślić, że nachylenie poszczególnych elementów do przodu czyni je optycznie krótszymi niż są w rzeczywistości. Do kompozycji w tym stylu używa się naczyń wysokich, układając materiał roślinny w ten sposób, by w jednym punkcie dotykał brzegu wazonu. Zazwyczaj jest to punkt znajdujący się w prawym lub lewym rogu, z przedniej strony pojemnika. Aby materiał roślinny utrzymać w odpowiednim położeniu, umocowuje się na końcu łodygi kawałki pędów. Czasem wystarczy należyte wygięcie i ustawienie gałązek w wazonie. W kompozycjach można zastosować, między innymi, kwiaty róż, astrów, tulipanów, mieczyków, kosaćców, lilii, chryzantem, wrzośców oraz trawy i gałązki kwitnącej wiśni. Kompozycję ułożoną w stylu Nageire można ustawić przy ścianie. Kwiaty będą dotykać brzegu naczynia, a kierujemy je w bok lub do środka pokoju.

Kompozycje w stylu Rikka charakteryzuje symetria. Symetryczne są także wazony. Używa się naczyń średniej wysokości, często o wyszukanym kształcie, bogato ornamentowanych i stawia się je na ozdobnej podstawie. Ponieważ naczynia mają nierzadko szeroki otwór, a kwiaty zgodnie z założeniami stylu powinny sprawiać wrażenie wyrastania z jednego pnia, używa się różnego rodzaju lejków, w których umocowuje się materiał roślinny. Lejki ‘powinny mieć niejednakową średnicę i regulowaną długość końcówek. Wtyka się je w pakiet zrobiony z trzciny lub słomy, umieszczony w otworze naczynia. Lejki ustawia się na różnej wysokości i wkłada w nie końce kwiatów. Dużą kompozycję w stylu Rikka można ustawić nie tylko w pokoju, ale też na zewnątrz domu — na werandzie czy tarasie.

Japońska sztuka układania kwiatów jest dziś popularna na całym świecie i można ją uprawiać w każdym domu. Kompozycje układane dla domu nie muszą zachowywać wszystkich zasad poszczególnych stylów ikebany. Wy-starczy znajomość podstawowych reguł, by samemu stworzyć estetyczny bukiet. Można układać kompozycje, które jedynie nawiązują do ikebany, odwzorowują w ogólnych zarysach kształt klasycznego układu, wymiary kwiatów i sposób ich ustawienia. Rodzaj naczynia, liczba i wielkość kwiatów, miejsce, w którym kompozycja ma stanąć, a wreszcie kubatura mieszkania zadecydują o wyborze stylu, na którym będziemy się wzorować układając kwiaty.

Szkice pierwszych kompozycji kwiatowych przedstawiały jako wzór pra-widłowej kompozycji układ trzech kwiatów lotosu o różnej długości łodyg. Najwyższy kwiat znajdował się w środku i symbolizował niebo. Nazywano go shin. Krótszy kwiat (soe), z boku, symbolizował człowieka. Trzeci kwiat (tai), najkrótszy, ustawiony symetrycznie do drugiego oznaczał ziemię. „Zasada trzech” znana jest i stosowana w kompozycjach do dzisiejszego dnia. Z biegiem czasu ukształtowało się wiele stylów ikebany. Zmieniały się one wraz z historią Japonii, dostosowywały do czasów i potrzeb ludzi danego okresu. Obecnie istnieje w Japonii kilka tysięcy szkół układania kwiatów, zajmujących się zarówno klasycznymi, jak i nowoczesnymi stylami ikebany.

Ikebana w Japonii była i jest czymś więcej niż sztuką dekoracyjną. Każda kompozycja ma jakąś treść — wyraża ludzkie pragnienia, dążenia, przeżycia. Każda roślina — jej barwa, charakter wzrostu, faza rozwoju — ma znaczenie symboliczne. Poprzez właściwy dobór gatunków i sposobu ich ułożenia artysta może nadać kompozycji swoistą wymowę, np. wiążącą się z wydarzeniami w rodzinie. Tworząc układ kwiatowy, mistrz może mieć także na celu tylko przekazanie swojego nastroju i wywołanie go u patrzącego. Dzisiaj w wielu domach kwiaty stanowią niezbędny czynnik życia towarzyskiego i element odgrywający znaczną rolę we wnętrzu mieszkalnym. Nic dziwnego, że ikebanę ustawia się na honorowym miejscu w domu.

Dekoracje wzorowane na japońskiej sztuce układania kwiatów mogą wiele wnieść do naszych wnętrz mieszkalnych. Są wyraziste, harmonijne, czyste w rysunku. Powodują, że czasem niezbyt ładne pomieszczenie robi się miłe i estetyczne. Wzorując się na ikebanie można ozdobić pokój nawet kilkoma lub zgoła jednym kwiatem czy gałązką. Układ można wzbogacić kawałkami korzenia, kamykiem, muszelką lub porcelanową figurką.

Ponieważ w tym stylu nie obowiązują! stałe reguły, kompozycje może tworzyć każdy, kogo cechuje choć odrobina wyczucia proporcji i harmonii. Materiału do kompozycji można szukać w ogródku: wszelkie kwiaty, gałązki, owoce; w lesie: kawałki kory i gałęzi, liście, żołędzie, szyszki, orzechy, strąki, pióra ptaków; a także w domu: szkło, drut, plastyk. Możliwości łączenia wymienionych elementów są nie ograniczone i zależą od wyczucia artystycznego twórcy i jego pomysłowości np. układ można uzupełnić zasuszonym motylem czy miniaturową żarówką elektryczną. Bardzo starannie natomiast należy dobrać naczynie, gdy; często ma ono większą siłę ekspresji może być ważniejsze treściowo od materiału roślinnego. Pojemniki mogą być różne. Kom pozycje można układać we wszystkim co znajduje się w domu, nawet w lampce elektrycznej, w kapeluszu czy pantofelku.

Styl Moribana jest podobny do Nageire. Nie ma ścisłych zasad co do liczby elementów. Układ jest asymetryczny. Kompozycja może mieć różny kształt, zależnie od ustawienia linii shin. Rozróżnia się trzy warianty, podobnie jak w stylu Nageire: pionowy, pochyły, kaskadowy. W wariancie pionowym odchylenie shin od pionu sięga 50°, w pochyłym od 30 do 90°, w kaskadowym powyżej 90°. Różne usytuowanie głównej linii we wszystkich rzęch wariantach powoduje zmianę dołożenia pozostałych elementów w kierunku zachowania równowagi kompozycji. Linie zasadnicze i dodatkowe ;ą nachylone do przodu.

Najłatwiej układa się kompozycje w sześciennych bryłach ze sztucznej gąbki. Wypełnia się nią całe naczynie lub jego część, przymocowując sześciany za pomocą drutu. Jest to materiał jednorazowego użytku, w zielonym kolorze. Daje się kroić, więc można go dopasować do wielkości naczynia. Gąbka ta po nasączeniu wodą jest sztywna, znakomicie utrzymuje wodę i nadaje się do układania wszelkiego rodzaju kompozycji. Można ją spotkać pod nazwą Piaflor, Oasis-Flox, Oasis-Seo, Mosy itp. Produkowana jest nie tylko w kształcie sześcianów, ale także kulek lub nieregularnych fragmentów, którymi dokładnie wypełnia się naczynie.

Bardzo przydatny może być zwykły mech, z którego formuje się kulki i drutem przymocowuje do naczynia. Można leż wypełnić mchem całe naczynie. W tak przygotowaną poduszkę wbija się zaostrzone gałązki lub łodygi kwiatów usztywnione drutem. Drut jest bardzo ważnym materiałem pomocniczym. Używa się drutu o różnej średnicy: od 0,1 mm do 5 mm. Powinien być sztywny, ale łatwo dający się odkształcić. Nieprzydatny jest drut sprężynujący. Aby drut łatwiej się odkształcał, trzeba go wypalić w ognisku lub piecu centralnego ogrzewania.

Użyty w kompozycji drut nie może być widoczny, stosuje się więc materiały maskujące, które ponadto podnoszą walory estetyczne kompozycji. Do układanek w naczyniach dodaje się kawałki korzeni, kamyki, muszelki, hubę, małe kawałeczki raf koralowych, gąbki, lusterka, figurki itp. W kompozycjach wiązanych stosuje się tkaniny dekoracyjne: tiul, wstążki, brokat, koronkę. Do wiązanek ślubnych bardzo potrzebna jest cienka, zielona, plastykowa taśma, której dolna strona powleczona jest warstwą kleju. Taśma ta umożliwia zrobienie tzw. sztucznych kwiatostanów, gdyż doskonale maskuje drut łączący pojedyncze kwiaty. Do sporządzania kompozycji świątecznych niezbędne są świece, zasuszone kwiaty i gałązki. Trzeba pamiętać także o szyszkach, bombkach i różnego rodzaju ozdobach choinkowych.